?

Log in

Յաւուր միում մուկն մի տեսանէ, զի շինական մի ի փարախի զորոգայթ եդ և սաստիկ ի միտս պակնու: Կամի սպանանել զիս, խորհի մուկնն, և պակուցեալ սկսանի զգուշացուցանել այլոց կենդանեացն:

«Զգուշացարո՛ւք․ ի փարախի որոգայթ կայ, ասէ նա որոց տեսանէն։ Աքաղաղն, լուեալ զանհանգիստ ճչիւն մկանն կշտամբէ զնա․ մո՛ւկնդ սիրելի, գիտեմ, զի վասն քո խնդիրդ յոյժ մեծ իցէ, այլ ինձ ամենևին ոչ յուզէ, վասն որոյ՝ բաւ է` ընդ լսելեօքս իմովք մի՛ ճչար»:
Մո՛ւկնդ սիրելի, գիտեմ, զի վասն քո խնդիրդ յոյժ մեծ իցէ, այլ ինձ ամենևին ոչ յուզէ, վասն որոյ՝ բաւ է` ընդ լսելեօքս իմովք մի՛ ճչար: Մուկնն կամի խոզին ևս զորոգայթէ յայտ առնել, այլ նա խոժոռ և դժնեայ տրտնջէ, զի մուկնն զարթոյց զնա ի հաճելի քնոյ:
Ի փարախի որոգայթ մկան կայ, հուսկ յետոյ ասէ մուկն՝ ի յուզմունս անկեալ՝ սրտիւ բեկելով:
Ի միտ առնում զմտայուզութիւն վարանից քոց և պատրաստ եմ յօգնել քեզ՝ պատասխանի տայ խոզն․ այսօր յաղօթս կացից վասն քո․ այլ ինչ ևս չկարեմ առնել: Մուկնն թշուառանայ, զի զինքն միայն և լքեալ վարկանի և հայցէ ի կովէ, զի օգնիցէ նմա: Բարեկամ իմ բարի, ասէ կովն, չէ իմ ամենևին փոյթ ինչ: Իցէ՞ քո երբեք տեսեալ, զի կով մի յորոգայթէ մկան սատակիցի: Իբրև մուկնն տեսանէ, զի չէ նմա օգնութիւն յումեքէ՝ երթայ և թաքչի ի բուն փոքու իւրում ի փարախի:



Մուկնն զգիշերն ողջոյն արթուն մնայ, զի զանգիտեալ երկնչի ի դժբախտութենէ դիպելւոյ: Ընդ այգս ի փարախի ձայն մի լսի, զի որոգայթն կալաւ ինչ: Տիրուհի տան փութացեալ ի վայր իջանէ ի ստուգել՝ չիցէ՞ ապաքէն մկան սատակեալ: Առ մթան չկարէ տեսանել, զի որոգայթն կալաւ զագի օձի թունաւորի մտելոյ ի փարախ: Եւ իբրև յանզույշս մատչի՝ օձն խածանէ զնա: Զարթուցեալ ի ձայնէ կնոջն՝ այր նորա նոյնժամայն զնա ի հիւանդանոց տանի: Զհետ սակաւ ժամանակի ընդ մէջ անցելոյ կինն ապաքինի և ի տուն դառնայ, այլ տակաւ առ վայր մի տկար մնայ: Գիտացեալ, զի չիք դարման լաւագոյն, քան արգանակ ի մսոյ հաւու, այրն զենու զաքաղաղն: Ողջոթիւն կնոջն առաւելու: Եւ զի վայելէին ամուսինք զսէր և զպատիւ համագիւղացւոց, դրացիք իւրեանց փութացեալ յայց նոցա ելանեն: Ի նշան բարեկամութեան և իբր գոհութիւն՝ շինականն հիւրասիրութիւն մեծ առնէ՝ զենլով զխոզն: Հուսկ ուրեմն՝ կինն ողջամբ ապաքինի: Եւ շինականն հարկաւորի զենուլ զկով ևս, զի կարասցէ վարձս ընդ բուժման հատուցանել: Մուկնն զմտաւ ածէ, աղէ, ես զգուշացուցի նոցա: Ո՞չ արդարև աքաղաղին, խոզին և կովուն պարտ էր գիտել, զի թէ միոյն ի մէնջ վտանգ ինչ յառնէ, մարթի ամենեցուն ևս պատուհասել:

Դասական լեզուի տեսութեան սեղմագիրը ներկայացնելուց յետոյ հարկ է խօսել Հայոց դասական լեզուի՝ արդի կառուցուածքային չափորոշման կամ իմ նախընտրած եզրոյթով՝ պարագրման՝ օտարաբանօրէն՝ ստանդարտացման մասին։ Հայոց դասական լեզուի արդի ոճաքերականական գործառնական պարագրումը չի հաւակնելու նրան որեւէ նոր արհեստական ձեւ կամ կաղապար պարտադրել, այլ կատարելու է երկու «տարաբեւեռ» գործառոյթ․ մի կողմից՝ զբաղուելու է առկայ ժամանակակից եզրութաբանութեան ընտելացմամբ եւ համալրմամբ, միւս կողմից՝ պարագրելու է ձեւաբանական ու բառակազմական հիմնարար եզրագծերը, որոնց անձեռնմխելի կուռ պահպանութիւնը երաշխավորելու է դասական լեզուի քերականական ու իմաստաբանական համակարգի յատկաբանական (իդիոմային) ընկալելիութեան փոխանցումը հայոց քաղաքակրթակիր հանրութեան գոյութեան յետագայ դարաշրջաններում։

Read more...Collapse )

ԽՐԱՏ ՈԳՒՈՅ ԻՄԱՍՏՈՒԹԵԱՆ

(Ի մասունս ինչ նորոգ խմբագրութեամբ բարեփոխեալ)

Յառաջաբան մատենի

Յանուն եւ ի փառս ամենաբարւոյն Արամազդայ արարչին եւ ամենայն երկնաւորաց եւ երկրաւորաց աստուածոց եւ վարդապետութեան վարդապետութեանց դենին Մազդեզանց, յորմէ առեալ է քաղուածս այս, որ է աղբիւր գիտութեան` ի փառս եւ ի լրումն կամաց յերկոսին աշխարհս՝ ի հաստատումն դաւանութեան արարչին Արամազդայ եւ հանուրց մեծաց եւ հզաւր աստուածոց, ի բարօրութիւն լիութեան եւ ի կատարումն յատկականի յայտնութեան աստուածայնոյ՝ յականաւոր գործս արանց իմաստնոց: Շնորհեալ վերստին կրկնութեամբ ի պէտս իմաստութեան վասն ունելոյ զբարի պարգեւն, որ յերկոսին աշխարհս քան զամենայն զմարմին եւ զոգի դարմանէ: Եւ քանզի ի մաքրական հրաշալեացն հրաշի՝ յանառարկելի եւ ի բարի դենին Մազդեզանց՝ բանիւ Արամազդայ արարչին առ Զրադաշտ՝ յազգէն Սպիտամայ՝ ի բազում տեղիս հաստատեալ է, զի որ Էնն արարիչ ամենայն բարեաց եւ արար զարարածս իւր իմաստութեամբ եւ աւգնականութիւն նորա յաներեւոյթ փոփոխմունս` յիմաստութենէ նորա զբնաւ եւ զանեղծ յաւերժութիւն եւ զյոյժ օգտակարն` զանմահութիւն առնուք ի ձեռն իմաստութեան: Վասն զի լուայք իմաստնոյն, որ ասէ. թէ դենն աստուածոց ճշմարտութիւն է եւ աւրէնք նոցա` արդարութիւն։ Արդ՝ թէ ստեղծուածոցն աւրէնք նոցին զզբարին աւետեն, ապա զմէ՞ ամենայն բազմութեան մարդկան յոլո՞վ իցեն կրաւնք եւ հաւատք բազումք եւ օրէնք այլազանք: Եւ նախ՝ զայնցանէ, որոց կրաւնք եւ աւրէնք եւ հաւատք իւրեանց վնասակար են գործոց աստուածայնոց եւ չիցեն իսկ բարիք: Դարձեալ անկ է գիտել, զի վասն ընտրեալ լինելոյ ի գործս յայսմիկ պարտ է տանջանս կրել եւ գիտել, թէ ի վախճանի մարմին ի մոխիր դառնայ եւ մխիթարութիւնն յոգին եւեթ հայիցի: Եւ ամենայն ոք պարտի չարչարանս կրել վասն ոգւոյ եւ անկ է նմա իմաստուն գոլ ի գործս եւ յարգասիս ձեռաց իւրոց, զի թէ ոք ոչ գիտացեալ յանցանս ինչ գործէ` սակաւս մեղանչէ, այլ զոր գիտելով առնէն` ծանունս մեղանչէ եւ այս յԱպաստակէն իսկ յայտ է: Յանուն եւ յաւգնականութիւն զաւրութեան եւ կարողութեան Արամազդայ եւ անմահիցն էից եւ բարեաց իշխանաց եւ խորհրդոց բնաւից երկնաւորաց եւ երկրաւորաց աստուածոց՝ ի ձեռն աւժանդակութեան բարւոյ պարգեւի եւ կանխասացութեան՝ գրեմ զայս խրատ ոգւոյ իմաստութեան կամաւքն աստուածոց:




Քաղուածք բանից Աւդրեայ Հեփբեռնի

Կրթութիւն որակեալ զաւրէ վերափոխել զհասարակութիւնս ի միում սերնդեան, տայ մանկանց զպաշտպանութիւն, որում ակն ունին ընդդէմ աղքատութեան վտանգից, աշխատանաց շահագործմանց եւ հիւանդութեանց ախտից եւ շնորհէ նոցա գիտութիւն, հմտութիւնս եւ վստահութիւն ի լրումն կատարման ներուժի իւրեանց։

***
Է գաղափար մի ի հնումն աւանդեալ, թէ այլք կան յառաջ եւ դու՝ զհետ։ Յայսմ եւեթ բարոյագիտութեան սնեալ եմ։ Այլք արժեն առաւել, քան զքեզ, որոյ վասն մի՛ ընդ վայր խորհիցիս ինչ, սիրելի իմ, հաշտեա՛ց ընդ այս եւ կեա՛ց իսկ սովաւ։

***

Մի՛ կեցցես վասն միոյ սոսկապէս աւուր, զի նիւթապաշտաբար իցէ, այլ գանձեսջի՛ր զաւր քո ի քեզ։ Բազումք ի մէնջ կեան ի վերայ մաշկի՝ մակերեւութի իրիք՝ յանգէտս լեալ զսքանչելութենէ կենդանութիւն եւեթ վայելելոյ։

***

Յիշեա՛, զի թէ երբեք հարկաւորիցիս ձեռին աւգնականի, նա ի ծայր բազկի քո է, եւ ի տիս հասունութեան հասեալ, յիշեա՛, զի է քո այլ ձեռն եւս՝ առաջինն՝ առ ի յաւգնել ինքեանդ եւ երկրորդն՝ յաւգնականութիւն այլոց։

***

Պատեհութիւնք հնարից ոչ յաճախ միայն ժամանեն, վասն որոյ իբրեւ գան՝ յափշտակեսջի՛ր զնոսա։

***

Բարիք չմարթին ընդ վայր ի գոգ քո անկանել։ Աստուած առատաձեռն է յամենայնի եւ ակն ունի, զի զոր ի քեզ հայի, նախ՝ դուդ առնիցես։

***

Չիք ինչ անհնարին, զի բառն ինքնին ասէ, զի ես իսկ եմ հնարաւոր։

***

Հաւատամ, զի մարթ է զաւրաաւոր լինել իբրեւ ամենայն թիւրեալ թուի։ Հաւատամ, զի երջանիկ աղջկունք՝ քան զամենեսեան չքնաղ իցեն։ Հաւատամ, զի ի վաղիւն այլ եւս աւր իցէ եւ ի հրաշս իսկ հաւատամ։

***

Ի վերոյ քան զամենայն ի կեանս՝ է հոգ միմեանց։

***

Զումեքէ կարես առաւել գիտել ի խաւսելոյն նորա զայլոց, քան ի խաւսելոյն այլոց զնմանէ։

***

Մարդկան՝ առաւել եւ ի վերոյ քան զամենայն անկ է, զի նորոգեսցին, վերականգնեսցին, կենդանածնեսցին, յարուսցին եւ քաւեսցին․ մի՛ երբեք զոք ի բաց ընկենուցուս եւ մի՛ զմի։

***

Եթէ անկեղծաւոր իցեմ, ասացից ցքեզ, զի այժմ եւս ընթեռնում զրոյցս վիպաց եւ առասպելաց եւ յոյժ զնոսա սիրեմ։

****

Քաղուածք բանից Սնոյ Ձեայ՝ մեծի ռազմավարի Չինացւոց։


Ռազմավարութիւն ուրոյն ի մարտավարութենէ՝ երկայնագոյն ճանապարհ յաղթութեան։ Մարտավարութիւն ուրոյն ի ռազմավարութենէ՝ աղմուկ ընդ առաջ պարտութեան։
***
Հնարք բազմանան ընդ ածելն զնոսա։
***
Հայեա՛ց ի զինուորս քո որպէս ի մանկունս քո եւ նոքա զհետ քո եկեսցեն ի խորս հովտաց եւ ի վիհս ձորոց․ նայեա՛ց ի նոսա որպէս ի սիրեցեալ որդիս քո եւ նոքա ի մահու եւս ընդ քեզ եղիցին։
***
Ամենայն մարդոյ է տեսանել զմարտավարութիւն, որով նուաճեմ, այլ ոչ ուրուք ի նոցանէ է տեսանել զռազմավարութիւն, յորմէ ծնանի յաղթանակ։
***
Հնար զմեզ ի պարտութենէ ապրեցուցանելոյ՝ ի ձեռս մեր է, այլ հնար զթշնամի ի պարտութիւն մատնելոյ՝ է եւեթ ի ձեռին նորին թշնամւոյ։
***
Իբրեւ զբանակ պաշարես, թո՛ղ նոցա ել ազատ։ Մի՛ զյուսահատ ոսոխ քո առաւել քան զհարկ կոխեսցես։

***

Մասունք բանից Նժդեհի

Սո՞ւր, թէ՞ գրիչ։ Ե՛ւ մին, եւ՛ միւսն․ զերկոսինս սիրեցի եւ ի գործ արկի։ Այլ յերկընտրանս լեալ՝ յառաջընտրէի զառաջինն, քանզի են ժամանակք, յորս գրիչ, ճշմարտութիւն եւ բան ի հարթել զճանապարհն իւրեանց հարկաւորին սրոյ։

* * *

Յափի մարց խնդրեսջիք զգիր ազգաց ճակատու։

* * *

Աշակերտեա՛ ճշմարտապէս մեծաց ռազմի հանճարոց, այլ մի՛ մոռանար, զի վտանգ է՝ քան զամենայն լաւագոյն ուսուցիչ եւ դաստիարակ։

* * *

Ամենայն աղմուկ երաժշտական չիցէ երաժշտութիւն, քարակոփութիւն՝ քանդակագործութիւն, չափածոյ գրեալն՝ բանաստեղծութիւն։ Ստեղծագործութիւն՝ աւասիկ իսկ է գեղարուեստ։ Մարդ ստեղծանէ՝ վարեալ ի լիութենէ ներքնոյ զօրութենէ իւրմէ․ եւս առաւել՝ ի ներշնչմանէ խնդութենէ իւրմէ։ Այլով բանիւ՝ նա ստեղծանէ ի հարկաւորութենէ մարմնաւորելոյ զներաշխարհն իւր։

* * *

Նախընտրեա՛, զի թշնամի քեզ լիցի առիւծ նեմեյեան եւ ո՛չ աղուէս։ Չափիլ ընդ զաւրավարի դիւրագոյն եւ պատուականագոյն է, քան՝ ընդ նենգողի։

* * *

Զքեզ քեզէն ծանի՛ր։ Կամէի, զի հրամայականս այս իմաստասիրական դրաւշեալ լինէր ի ճակատս շինութեանց դպրոցաց մերոց, ապա եւ՝ յուղեղս աշակերտութեան մերոյ։

* * *

Ամենայն բան առաւել քան յայլս՝ ի մեզ ազդէ։ Չէ մարթ զազրախաւսել եւ ունել զբարձր եւ զկիրթ նկարագիր։ Չէ մարթ եւս անբարոյ եւ սրբախաւս իսկ գոլ։ Որ գռեհկաբանէն՝ խրախուսէ եւ սնուցանէ զստոր մտածութիւնս իւր՝ զաւրացուցեալ զայնոսիկ։ Ի բաց կա՛ց յընդվայրախաւսութենէ։

Դասական լեզվի մասին «տեսությունս»՝ դասական ուղղագրությանն անվարժների համար։ ՃՃՃ

Դասական լեզուն քաղաքակրթական և քաղաքակրթակերտ իրողություն է։ Յուրաքանչյուր ազգային կամ կուռ կառուցվածքով մնայուն հանրություն, որն առարկայական նախադրյալների բերմամբ ունի ինքնուրույն քաղաքակրթություն դառնալու և հարատևելու ներուժ՝ լեզվի ընթացիկ հարափոփոխ վիճակի կողքին պետք է ունենա լեզվական այնպիսի վիճակ, որը թույլ կտա սերնդե սերունդ փոխանցել կարևորագույն եւ խորհրդակիր իմաստները, որոնք, ի հեճուկս հարյուրավոր և հազարավոր տարիների ժամանակային անջրպետի, առանց որևէ թարգմանական միջնորդի միանգամայն ընկալելի են լինելու քաղաքակրթակիր հանրության յուրաքանչյուր նոր սերնդի և ժամանակաշրջանի համար։ Ուստի՝ դասական լեզուն հարկավ պետք է ունենա բյուրեղացած քերականական՝ հատկապես ձևաբանական համակարգ, որի ներքին կայունության շնորհիվ դարեր և հազարամյակներ առաջ գրառված «իմաստները» բովանդակապես եւ անմիջնորդաբար մատչելի են լինելու հետագա բոլոր ժամանակաշրջաններում՝ ձևաւորելով չընդմիջվող ժառանգականությամբ խարսխված վերընթաց քաղաքակրթական առանցք։

Read more...Collapse )

Է որ ի վայր եւ է որ ի վեր

Է որ ի վայր զջուրց ընթացից կնի ի ծով ի խոնարհ երագէ եւ է որ զհոսանաց ջուրց դէմ կալեալ՝ ի լերինս, թէպէտ եւ յոլովս սայթաքեալ, վերստին ի վեր ելանէ։

Դասական լեզուն քաղաքակրթական եւ քաղաքակրթակերտ իրողութիւն է։ Իւրաքանչիւր ազգային կամ կուռ կառուցուածքով մնայուն հանրութիւն, որն առարկայական նախադրեալների բերմամբ ունի ինքնուրոյն քաղաքակրթութիւն դառնալու եւ յարատեւելու ներուժ՝ լեզուի ընթացիկ յարափոփոխ վիճակի կողքին պէտք է ունենայ լեզուական այնպիսի վիճակ, որը թոյլ կը տայ սերնդէ սերունդ փոխանցել կարեւորագոյն եւ խորհրդակիր իմաստները, որոնք, ի հեճուկս հարիւրաւոր եւ հազարաւոր տարիների ժամանակային անջրպետի, առանց որեւէ թարգմանական միջնորդի միանգամայն ընկալելի են լինելու քաղաքակրթակիր հանրութեան իւրաքանչիւր նոր սերնդի եւ ժամանակաշրջանի համար։ Ուստի՝ դասական լեզուն հարկաւ պէտք է ունենայ բիւրեղացած քերականական՝ յատկապէս ձեւաբանական համակարգ, որի ներքին կայունութեան շնորհիւ դարեր եւ հազարամեակներ առաջ գրառուած «իմաստները» բովանդակապէս եւ անմիջնորդաբար մատչելի են լինելու յետագայ բոլոր ժամանակաշրջաններում՝ ձեւաւորելով չընդմիջուող ժառանգականութեամբ խարսխուած վերընթաց քաղաքակրթական առանցք։

Read more...Collapse )

ԽԱՆԴՈՒԹԻ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ

Այս գիշեր լրանում է Խանդութիս մահուան քառասունքը․․․

ПАМЯТИ ХАНДУТ АВЕТЯН

http://www.golosarmenii.am/article/32210/pamyati-xandut-avetyan


Как и 25 лет назад, армянский народ стоит перед судьбоносными политическими вызовами. Поэтому особенно важно, что множество людей, даже лично не знакомых с этой супружеской парой, видели в ней в первую очередь политический символ патриотизма - символ заселения освобожденных территорий. Видели вдохновляющий и все еще редкий пример того, как слова не расходятся с делом. В своем открытом письме, опубликованном несколько лет назад, Хандут писала: "Кровь наших солдат и плач новорожденных армянских детей на освобожденной земле вернули нам попранную Геноцидом и тысячелетним рассеяньем честь, право ходить с поднятой головой, гордость освободителя. (…) Мы не признаем ни подписанных вами протоколов, ни Мадридских принципов, ни предусмотренной ими сдачи наших домов, осквернения наших святынь, могил и крови, пролитой за их освобождение".Collapse )






Լոյս խորհրդահրաշ լի սիրոյ երեսաց քոց լուսաւորեսցէ զմնացուած խոնարհելոց ի տրտմութեան աւուրց իմոց եւ զօրութիւն ոգեղէն հոգւոյ քո պահեսցէ զիս ի գահավէժ սայթաքելոյ ի գուբ վհատութեան, յորմէ չիցէ կանգնել վերստին։


Profile

vaykuneci
vaykuneci

Latest Month

November 2016
S M T W T F S
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   

Tags

Syndicate

RSS Atom
Powered by LiveJournal.com
Designed by chasethestars